( 1013 ) 13 - از سخنان آن حضرت در نكوهش أهل بصره كُنْتُمْ جُنْدَ الْمَرْأَةِ وَأَتْبَاعَ الْبَهِيمَةِ - رَغَا فَأَجَبْتُمْ وَعُقِرَ فَهَرَبْتُمْ - أَخْلَاقُكُمْ دِقَاقٌ وَعَهْدُكُمْ شِقَاقٌ - وَدِينُكُمْ نِفَاقٌ وَمَاؤُكُمْ زُعَاقٌ - وَالْمُقِيمُ بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ مُرْتَهَنٌ بِذَنْبِهِ - وَالشَّاخِصُ عَنْكُمْ مُتَدَارَكٌ بِرَحْمَةٍ مِنْ رَبِّهِ - كَأَنِّي بِمَسْجِدِكُمْ كَجُؤْجُؤِ سَفِينَةٍ - قَدْ بَعَثَ اللَّهُ عَلَيْهَا الْعَذَابَ مِنْ فَوْقِهَا وَمِنْ تَحْتِهَا - وَغَرِقَ مَنْ فِي ضِمْنِهَا وَفِي رِوَايَةٍ وَايْمُ اللَّهِ لَتَغْرَقَنَّ بَلْدَتُكُمْ - حَتَّى كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى مَسْجِدِهَا كَجُؤْجُؤِ سَفِينَةٍ - أَوْ نَعَامَةٍ جَاثِمَةٍ - وَفِي رِوَايَةٍ كَجُؤْجُؤِ طَيْرٍ فِي لُجَّةِ بَحْرٍ ( 3820 - 3741 ) [ فصل أول ] [ لغات ] ( ائتكفت البلدة باهلها ) : مردم شهر بهم ريخته شد ( مؤتفكة ) : چنان كه در ضمن اين خطبه خواهيم گفت از اسمهاى قديمى بصره است ( رغا ) : صداى شتر ( عقر ) : پى كردن وزخم زدن به شتر ( دق ) : هر چيز ضعيف وكوچك ( شقاق ) : اختلاف وجدايى ( نفاق ) : خروج ايمان از دل ، أصل آن از اين جا گرفته شده كه موش صحرايى جايى از زمين را از داخل لانه‌اش تراشيده ونازك مىكند هر گاه چيزى از در لانه‌اش وارد شود موش با سر خود زمين نازك را سوراخ كرده وفرار مىكند . اين عمل حيله‌گرانه را نافقاء مىگويند ولفظ نفاق از آن گرفته شده است . ( زعاق ) : آب شور